Kader ve Kaza
Kader, Allah'ın ezelden ebede kadar olacak şeylerin zaman ve mekânını, nasıl ve ne şekilde gerçekleşeceğini bilip o surette takdir etmesine denir. Kaza ise, Allah'ın ezelde irade ve takdir ettiği şeyleri zamanı gelince yaratmasıdır. Kaza ve kaderin pek çok tarifleri yapılmış, bu konudaki farklı görüşlerden çeşitli mezhepler ortaya çıkmıştır.
Konuyu meşhur İslam âlimi Zemahşeri'nin veciz tarifleri ile ele alalım. Zemahşeri Kaza nedir? Kader nedir? Sorusuna şöyle cevap vermiştir. Kader gökte yazılı olandı; kaza ise yeryüzünde yapılandır. Kaza ve kadere iman, Allah'ın ilim, irade ve tekvin sıfatlarına iman etmek demektir. Yani hayır ve şer, iyi ve kötü, acı ve tatlı her şeyin Allah'ın bilmesi, dilemesi yaratması ile olduğuna, Allah'ın bunların hepsini ezelde bilip takdir ettiğine ve zamanında da yarattığına inanmak demektir.
Allah, bütün noksan sıfatlardan münezzehtir. Kevn ü fesad âlemin, yani var olan ve yokluğa gidiş dünyasında bütün olacakları bilir, ilmi her şeyi kaplamıştır.( Nisa Suresi ayet 126) Yaratanın bilmesi tabii bir şey yoktur. O halde, yarattıklarının bütün hallerini, işlerini, yaptıklarını, yapacaklarını bilir. Allah dilediğini yapar.( Bakara Suresi ayet 253 ) Şu halde O'nun iradesi beşer iradesinin üstündedir. Kâinata hâkim olan tek irade O'nun iradesidir. Sizin istediğiniz olmaz, ancak Allah'ın istediği olur.( İnsan suresi30)
